عبد الحي حبيبى

26

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

در ان منزوى بودند . تنها در معبد نواسنگها رامه ( نوبهار ) پوهو ( بلخ ) يك لگن و يك دندان و يك جاروب و يك مجسمهء بودا كه همه مرصع به جواهر گرانبها بودند وجود داشت ، و آن پرستش‌گاه به امتعهء نفيس و ارجمند مملو بود كه پسر شاهو خان ( هفتلى ) براى غارت آن اموال بر بلخ حمله كرده بود . « 1 » هيون تسنگ از تخارستان به هولو ( قندز ) رسيد ، و درينجا با پسر بزرگ خان هفتلى ملاقات كرد ، كه اين شهزاده خواهر شاه كاوچانگ را بزنى گرفته بود ، و هيون تسنگ مكاتيب سفارشى را از ان شاه بنام شهزاده هفتلى داشت ، وى ايالات جنوبى مجراى آمورا ( 27 ) ايالت در تحت سلطهء خانان هفتلى مىشمارد ، كه خانان متعدد برين سرزمين در زير اقتدار ايشان حكم ميراندند ، زبان اين مردم با ممالك ديگر اندك اختلاف داشته ، و الفباى آن ( 25 ) حرفى بود ، كه افقى از چپ براست نوشته مىشد . « 2 » هيون تسنگ از ولايات جنوب آمويه به فان - ين - نا ( باميان ) رسيد ، كه در انجا پادشاه جداگانه حكم ميراند ، و طول قلمرو سلطنت او شرقا و غربا دو هزار لى ( در حدود 600 ميل ) و عرض آن شمالا و جنوبا يكصد ميل بود ، وى درينجا از دو بت معروف ايستاده بودا و يك بت خوابيده و آثار مقدس ديگر ذكر مىكند ، كه در ده دير در حدود هزار نفر راهب زندگى ميكردند و همه پيرو مذهب صغير بودايى بودند . هيون تسنگ از باميان به كيا - پى - شى ( كاپيسا ) وارد مىشود ، كه محيط اين قلمرو در حدود 1200 ميل است و مردم آن البسه پشمى ميپوشند ، و پادشاه آن از كشتريه KSHATTRIYA مرد هوشيار و دلير و مردم دوست است ، كه سرزمينهاى هم‌جوار را

--> ( 1 ) - سفرنامه هيون تسنگ كتاب اول . ( 2 ) - زبان كوشانى كتيبه بغلان كه درى قديم است ، در رسم الخط يونانى 25 حرف دارد ، و ممكن است مقصد هيون تسنگ همين زبان باشد ( رجوع شود به رساله مادر زبان درى ص 12 )